GÜNEY ÇİN DENİZİ'NDE YENİ GERİLİM: ÇİN'DEN SCARBOROUGH SIĞI ÇEVRESİNDE ASKERİ DEVRİYE

Çin, Güney Çin Denizi'nde Filipinler ile egemenlik ihtilafı yaşadığı Scarborough Sığı çevresinde deniz ve hava unsurlarının katıldığı kapsamlı bir askeri devriye faaliyeti gerçekleştirdiğini duyurdu. Pekin yönetimi tarafından "muharebe hazırlık devriyesi" olarak tanımlanan operasyon, bölgede uzun süredir devam eden gerilimi yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Çin Halk Kurtuluş Ordusu Güney Cephe Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, mayıs ayı boyunca bölgedeki askeri faaliyetlerin artırıldığı belirtilirken, devriyelerin Çin'in egemenlik haklarını korumaya yönelik olduğu ifade edildi. Açıklamada, Çin'in kara suları ve hava sahası olarak gördüğü alanlarda yaşanan ihlallere karşı etkili tedbirler alındığı vurgulandı.

PEKİN'DEN EGEMENLİK VURGUSU

Çinli yetkililer, gerçekleştirilen devriyenin yalnızca askeri değil aynı zamanda siyasi bir mesaj taşıdığını belirtti. Pekin yönetimi, operasyonun ülkenin toprak bütünlüğünü koruma ve Güney Çin Denizi'nde istikrarı sağlama amacı taşıdığını savundu.

Çin, bölgede yürüttüğü faaliyetlerin uluslararası hukuk çerçevesinde meşru olduğunu ileri sürerken, Scarborough Sığı'nın kendi egemenlik alanı içerisinde bulunduğunu savunuyor. Son yıllarda bölgedeki askeri ve sahil güvenlik varlığını artıran Pekin yönetimi, tartışmalı sulardaki kontrolünü güçlendirmeyi sürdürüyor.

SCARBOROUGH SIĞI NEDEN ÖNEMLİ?

Scarborough Sığı, Güney Çin Denizi'nin doğusunda yer alan ve stratejik öneme sahip bir deniz alanı olarak öne çıkıyor. Filipinler'in Luzon Adası'na yaklaşık 222 kilometre uzaklıkta bulunan bölge, üçgen yapısı ve merkezindeki lagünüyle dikkat çekiyor.

Çin'in "Huangyan", Filipinler'in ise "Panatag" olarak adlandırdığı sığlık, yıllardır iki ülke arasındaki egemenlik anlaşmazlığının merkezinde bulunuyor. Zengin balıkçılık kaynaklarına ve stratejik deniz yollarına yakınlığı nedeniyle bölge, hem ekonomik hem de askeri açıdan büyük önem taşıyor.

2012'DEN BERİ DEVAM EDEN KRİZ

Scarborough Sığı çevresindeki gerilim, 2012 yılında Filipinler Sahil Güvenliği ile Çinli balıkçı tekneleri arasında yaşanan olayın ardından yeni bir boyut kazanmıştı. Krizin ardından Çin, bölge üzerinde fiili kontrol sağlamış ve askeri varlığını artırmıştı.

Geçen yıllar içerisinde Çin sahil güvenlik gemileri ve askeri unsurlar bölgede düzenli olarak faaliyet gösterirken, Filipinler de egemenlik haklarını savunmaya devam etti. Taraflar arasındaki anlaşmazlık zaman zaman diplomatik krizlere ve denizde karşı karşıya gelmelere neden oldu.

GÜNEY ÇİN DENİZİ'NDE ÇOK TARAFLI ÇEKİŞME

Güney Çin Denizi yalnızca Çin ve Filipinler arasındaki bir anlaşmazlık alanı değil. Bölgede Vietnam, Malezya ve Brunei de çeşitli ada ve deniz alanları üzerinde hak iddia ediyor.

Çin, 1947 yılında yayımlanan ve "Dokuz Çizgi Hattı" olarak bilinen haritaya dayanarak Güney Çin Denizi'nin büyük bölümünde egemenlik hakkı bulunduğunu öne sürüyor. Bölgedeki diğer ülkeler ise bu iddialara karşı çıkıyor.

ABD başta olmak üzere bazı Batılı ülkeler de Çin'in tartışmalı adalarda askeri üsler kurmasını ve bölgedeki askeri varlığını genişletmesini eleştiriyor. Washington yönetimi, Güney Çin Denizi'nde seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğini savunuyor.

LAHEY KARARI SAHADAKİ DURUMU DEĞİŞTİRMEDİ

Filipinler'in başvurusu üzerine 2016 yılında Hollanda'nın Lahey kentindeki Daimi Tahkim Mahkemesi, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki geniş kapsamlı egemenlik iddialarının hukuki dayanağının bulunmadığı yönünde karar vermişti.